เยอรมนี: ผู้นำ EV ที่กำลังเผชิญแรงลมปะทะในปี 2024
ในโลกยานยนต์ที่หมุนไปอย่างรวดเร็ว อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ได้กลายเป็นสมรภูมิสำคัญที่ผู้ผลิตทั่วโลกต่างช่วงชิงความเป็นหนึ่ง เยอรมนี ในฐานะมหาอำนาจด้านยานยนต์ของยุโรป ได้พิสูจน์ศักยภาพของตนเองด้วยการก้าวขึ้นเป็นอันดับสองของโลกในด้านการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (BEV และ PHEV) ในปี 2023 ด้วยตัวเลขกว่า 1.27 ล้านคัน อย่างไรก็ตาม สถิติที่น่าประทับใจนี้อาจต้องเผชิญกับแรงลมปะทะครั้งใหญ่ในปี 2024 จากปัจจัยภายในและภายนอกที่ซับซ้อน
เยอรมนี: ยืนหนึ่งในยุโรป สองในโลก…ชั่วคราว?
สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์เยอรมัน (VDA) รายงานว่าในปี 2023 โรงงานผลิตรถยนต์ในเยอรมนีสามารถผลิตรถยนต์ไฟฟ้าได้รวม 995,000 คัน ทำให้เยอรมนีเป็นผู้นำการผลิต EV ในยุโรปอย่างไม่มีข้อกังขา แม้ว่าจีนจะยังคงครองตำแหน่งผู้ผลิต EV รายใหญ่ที่สุดของโลก แต่สัดส่วนรถยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตในจีนส่วนใหญ่มักถูกจำหน่ายภายในประเทศ ในขณะที่เยอรมนีมีความโดดเด่นในการส่งออกรถยนต์ไฟฟ้า โดยกว่า 76% ของรถยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตได้ถูกส่งออกไปจำหน่ายในตลาดต่างประเทศ
สหรัฐอเมริกาตามมาในอันดับที่สาม ขณะที่ผู้เล่นหลักในตลาดเยอรมนีอย่าง Volkswagen, BMW และ Mercedes-Benz ต่างเป็นกำลังสำคัญในการผลักดันการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าในยุโรป โดยยอดผลิตรวมของทั้งสามแบรนด์แซงหน้าการผลิตของสเปน (256,000 คัน) และฝรั่งเศส (225,000 คัน) รวมกันเสียอีก
ข้อมูลจาก Federal Motor Transport Authority ระบุว่าคาดการณ์ว่าจะมีรถยนต์ไฟฟ้าจดทะเบียนในเยอรมนีถึง 10 ล้านคันภายในวันที่ 1 มกราคม 2030 ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 20-25% ของตลาดรถยนต์โดยรวม ซึ่งสะท้อนถึงการเติบโตอย่างต่อเนื่องและความมุ่งมั่นของเยอรมนีในการผลักดันเทคโนโลยีพลังงานสะอาด
เบรกมือฉุกเฉิน: เงินอุดหนุน EV ที่สะดุด
ทว่า สภาพการณ์ที่สดใสในปี 2023 อาจไม่ต่อเนื่องในปี 2024 เมื่อรัฐบาลเยอรมนีประกาศระงับโครงการเงินอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้าอย่างกะทันหันในเดือนธันวาคม 2023 อันเป็นผลมาจากการปรับปรุงงบประมาณปี 2024 และปัญหาช่องโหว่ทางการคลังกว่า 60 พันล้านยูโร (ประมาณ 2.3 แสนล้านบาท) ที่เกิดจากคำตัดสินของศาลรัฐธรรมนูญ ส่งผลให้รัฐบาลต้องทบทวนและยกเลิกโครงการต่างๆ รวมถึงโครงการส่งเสริม EV
ภายใต้โครงการที่ถูกระงับนี้ รัฐบาลเสนอเงินอุดหนุนสูงสุดถึง 6,750 ยูโร (ประมาณ 2.66 แสนบาท) โดยได้รับทุนสนับสนุนร่วมกันระหว่างรัฐบาลและผู้ผลิตรถยนต์ ซึ่งขึ้นอยู่กับมูลค่าของรถยนต์ไฟฟ้า ณ วันที่ 1 มกราคม 2024 สำหรับรถยนต์ BEV ที่มีราคาสุทธิไม่เกิน 45,000 ยูโร (ประมาณ 1.8 ล้านบาท) รัฐบาลจะให้เงินอุดหนุน 3,000 ยูโร (ประมาณ 1.18 แสนบาท) และผู้ผลิตต้องสมทบอีก 1,500 ยูโร (ประมาณ 5.9 หมื่นบาท) รวมเป็นเงินอุดหนุน 4,500 ยูโร (ประมาณ 1.78 แสนบาท) แต่รถยนต์ EV ที่มีราคาสูงกว่า 45,000 ยูโร จะไม่ได้รับสิทธิ์นี้อีกต่อไป การยกเลิกโครงการเงินอุดหนุนนี้ถือเป็นอุปสรรคสำคัญที่อาจส่งผลกระทบต่อยอดขายและกำลังซื้อของผู้บริโภคชาวเยอรมัน
ความท้าทายเชิงโครงสร้าง: ซอฟต์แวร์ ห่วงโซ่อุปทาน และการพึ่งพา
นอกเหนือจากปัจจัยด้านนโยบาย ผู้ผลิตรถยนต์สัญชาติเยอรมันยังต้องเผชิญกับความท้าทายเชิงโครงสร้างที่สำคัญหลายประการ ประการแรกคือความซับซ้อนในการพัฒนาซอฟต์แวร์ของรถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของรถยนต์ยุคใหม่ เยอรมนีตามหลังแบรนด์อย่าง Tesla และผู้ผลิตจากจีนในด้านนี้อย่างชัดเจน การพัฒนานวัตกรรมซอฟต์แวร์ที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพถือเป็นกุญแจสำคัญในการแข่งขัน
ประการที่สองคือความซับซ้อนของห่วงโซ่อุปทาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนของแบตเตอรี่ ผู้ผลิตเยอรมันยังคงต้องพึ่งพาบริษัทในอเมริกาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นหลักในการจัดหาแบตเตอรี่ ส่งผลให้เกิดการพึ่งพาเทคโนโลยีและตลาดภายนอก รวมถึงอาจทำให้การพัฒนาเทคโนโลยีแบตเตอรี่ของตนเองเป็นไปอย่างเชื่องช้า อย่างไรก็ตาม เยอรมนีกำลังพยายามเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตแบตเตอรี่ โดยบริษัทอย่าง Volkswagen ได้ร่วมมือกับ Northvolt เพื่อเข้าสู่ตลาดแบตเตอรี่ EV อย่างจริงจัง
บทเรียนจากอดีต: ญี่ปุ่น ผู้หลงยุคแห่ง EV?
ขณะที่เยอรมนีกำลังเผชิญแรงลมปะทะ คำถามที่น่าสนใจคืออนาคตของอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าของญี่ปุ่น ซึ่งเป็นที่รู้จักในฐานะผู้ผลิตรถยนต์ชั้นนำระดับโลกมาอย่างยาวนาน แต่กลับดูเหมือนจะตามหลังคู่แข่งในด้านรถยนต์ไฟฟ้าอย่างมีนัยสำคัญ
ในปี 2022 ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าทั่วโลกมีสัดส่วนยอดขายประมาณ 13% ของรถยนต์ทั้งหมดที่จำหน่าย เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดจาก 2.6% ในปี 2019 ในขณะที่จีนมีส่วนแบ่งการตลาด EV สูงถึง 20% แต่ญี่ปุ่นกลับมีส่วนแบ่งเพียง 2% เท่านั้น เมื่อพูดถึงผู้นำตลาด EV ชื่อที่มักจะถูกเอ่ยถึงคือ Tesla (สหรัฐอเมริกา), BYD (จีน) และ Volkswagen (เยอรมนี) แต่แทบไม่มีชื่อของผู้ผลิตญี่ปุ่นติดอันดับ 20 อันดับแรกของยอดขาย EV ทั่วโลก แม้ว่า Nissan และ Mitsubishi จะเป็นผู้บุกเบิก EV ด้วย Nissan Leaf และ i-MiEV เมื่อกว่า 10 ปีที่แล้วก็ตาม
แม้แต่ Toyota ซึ่งเป็นบริษัทรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก ยังมียอดขาย EV เพียง 24,000 คัน จากยอดขายรวม 10.5 ล้านคันในปี 2022 (เทียบกับ Tesla ที่ขายได้ 1.3 ล้านคัน) การหยุดจำหน่าย Toyota bZ4x รถ SUV ไฟฟ้า 100% รุ่นแรกของบริษัท เนื่องจากข้อบกพร่องทางเทคนิค ยิ่งเพิ่มความกังวลว่าญี่ปุ่นอาจสูญเสียความสามารถในการแข่งขันในอุตสาหกรรม EV ไป
นักวิเคราะห์บางส่วนเปรียบเทียบสถานการณ์ของญี่ปุ่นในอุตสาหกรรม EV กับอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ในอดีต ซึ่งญี่ปุ่นเคยครองตลาดอย่างแข็งแกร่ง แต่ต่อมากลับสูญเสียความสามารถในการแข่งขันให้กับคู่แข่งที่คล่องตัวกว่าอย่างสหรัฐอเมริกาและไต้หวัน ด้วยสัดส่วนการส่งออกรถยนต์ถึง 20% ของการส่งออกทั้งหมด และงานในอุตสาหกรรมยานยนต์คิดเป็น 8% ของงานทั้งหมดในญี่ปุ่น ผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงนี้จึงอาจส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อเศรษฐกิจและสังคมญี่ปุ่นอย่างมหาศาล
“ลูกฮึด” ของแดนอาทิตย์อุทัย: สัญญาณแห่งการเปลี่ยนแปลง?
อย่างไรก็ตาม ญี่ปุ่นกำลังแสดงสัญญาณของการปรับตัว หลังจากการเปลี่ยนแปลงในตำแหน่ง CEO ของ Toyota นาย Sato Koji ซึ่งมีส่วนสำคัญในการผลักดัน Toyota สู่การผลิต EV เต็มรูปแบบ ได้ประกาศแผนการเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ 10 รุ่น และตั้งเป้าเพิ่มยอดขาย EV เป็น 1.5 ล้านคันต่อปีภายในปี 2026
Honda เองก็มีแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้าถึง 30 รุ่นภายในปี 2030 พร้อมทั้งจัดตั้งบริษัทร่วมทุนกับ Sony เพื่อวิจัยและพัฒนารถยนต์ไฟฟ้า นอกจากนี้ Honda ยังได้ปรับโครงสร้างองค์กรเพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารงานและเร่งการเปลี่ยนแปลงสู่ยุค EV
Nissan ก็ไม่น้อยหน้า โดยมีแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ 19 รุ่นภายในปี 2030 และผู้บริหารมองว่าพลังงานไฟฟ้าเป็น “แกนหลักของกลยุทธ์ของบริษัท”
อุปสรรคแห่งความสำเร็จ: ติดกับความสำเร็จในอดีต และพลังงานไฮโดรเจน
การเริ่มต้นช้าของญี่ปุ่นส่วนหนึ่งมาจากความยึดติดกับความสำเร็จในอดีต และความลังเลที่จะยอมรับเทคโนโลยีใหม่ที่อาจบ่อนทำลายความได้เปรียบเดิม วิศวกรที่คุ้นเคยกับการปรับแต่งเครื่องยนต์ไฮบริดที่ซับซ้อน อาจมองว่ารถยนต์ EV ที่มีกลไกเรียบง่ายกว่านั้นเป็นสิ่งที่ไม่น่าสนใจ
“ในอุตสาหกรรมนี้ ยังมีคนจำนวนมากที่ยังติดอยู่กับความคิดที่ว่ารถยนต์ต้องมีเครื่องยนต์” นาย Sato กล่าว ความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อซัพพลายเชนสำหรับชิ้นส่วนเครื่องยนต์สันดาปภายในก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่ง
ที่น่าสนใจคือ ความเชื่อมั่นอย่างแรงกล้าของญี่ปุ่นในพลังงานไฮโดรเจน ซึ่งเคยถูกผลักดันโดยอดีตนายกรัฐมนตรี Shinzo Abe และ Toyota เอง ที่เคยเดิมพันว่าเซลล์เชื้อเพลิงไฮโดรเจนจะเป็นอนาคตของอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า แม้ว่าไฮโดรเจนจะมีบทบาทสำคัญในภาคอุตสาหกรรมบางส่วน แต่การนำมาใช้กับรถยนต์นั่งส่วนบุคคลยังคงมีข้อจำกัด และยอดขาย Toyota Mirai ในญี่ปุ่นก็ยังคงอยู่ในระดับที่ค่อนข้างต่ำ
นโยบายภาครัฐ: ความสวนทางกับกระแสโลก
ในขณะที่รัฐบาลจีน ยุโรป และสหรัฐอเมริกา ต่างให้เงินอุดหนุนและส่งเสริมการใช้ EV อย่างจริงจัง ญี่ปุ่นกลับมีนโยบายที่ค่อนข้างสวนทาง รัฐบาลตั้งเป้าให้รถยนต์ไฟฟ้า 100% ออกสู่ตลาดภายในปี 2035 แต่ในขณะเดียวกัน เงินอุดหนุนสำหรับรถยนต์ใช้น้ำมันในญี่ปุ่นยังคงมีขนาดใหญ่กว่าเงินอุดหนุนสำหรับรถ EV
กฎระเบียบที่เข้มงวดขัดขวางการขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐานสถานีชาร์จ EV ญี่ปุ่นมีสถานีชาร์จ EV สาธารณะเพียง 1 ใน 4 ของพื้นที่ทั้งหมด เทียบเท่ากับเกาหลีใต้ แต่เกาหลีใต้มีขนาดพื้นที่เล็กกว่ามาก ผู้เชี่ยวชาญหลายคนมองว่าผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นคิดช้าเกินไปที่จะตามทันการเปลี่ยนแปลงในตลาดที่แข่งขันดุเดือดนี้
การปรับตัวสู่ยุคใหม่: เน้นซอฟต์แวร์และประสบการณ์ผู้บริโภค
แนวคิดของบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นหลายแห่งยังคงยึดติดกับแนวคิดแบบดั้งเดิม การสร้างรถ EV ที่ดึงดูดใจผู้บริโภคในยุคปัจจุบันจำเป็นต้องเน้นที่ซอฟต์แวร์และประสบการณ์ภายในรถเป็นหลัก ในขณะที่บริษัทญี่ปุ่นมักจะให้ความสำคัญกับฮาร์ดแวร์มากกว่า
งานวิจัยจาก S&P Global Mobility ชี้ให้เห็นว่าบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นกำลังสูญเสียลูกค้าแฟนตัวยง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง Toyota และ Honda ที่เคยได้รับความนิยมอย่างสูงในอเมริกา กำลังค่อยๆ ถูกลืม การเปลี่ยนใจของผู้บริโภคมาใช้ EV ส่วนใหญ่ในปี 2022 มาจากกลุ่มลูกค้าของ Toyota และ Honda ทำให้สองค่ายยักษ์ใหญ่ญี่ปุ่นยิ่งมีภารกิจที่ท้าทายในการดึงดูดลูกค้ากลับคืน
บทสรุป: การแข่งขันที่เข้มข้น และอนาคตที่ต้องเร่งปรับตัว
เทรนด์โลกกำลังเปลี่ยนไปสู่พลังงานสะอาด และผู้ที่ตามไม่ทันอาจถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แม้ว่าเราจะยังไม่แน่ใจว่าการเคลื่อนไหวที่ค่อนข้างล่าช้าของ Toyota หรือ Honda ในตลาด EV นั้น มาจากการซุ่มพัฒนาเทคโนโลยี หรือเป็นเพราะความสับสนในการหาทิศทางที่ชัดเจน แต่สิ่งที่ปฏิเสธไม่ได้คือ ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนกำลังทวีความแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ และหากยักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่นไม่เร่งปรับตัวอย่างจริงจัง เกรงว่าในอนาคตพวกเขาอาจเหลือเพียงชื่อในประวัติศาสตร์ความสำเร็จเท่านั้น
สำหรับผู้บริโภคที่กำลังมองหารถยนต์ไฟฟ้าที่ตอบโจทย์ความต้องการในยุคใหม่ รวมถึงผู้ที่สนใจ รถยนต์ไฟฟ้าเยอรมัน หรือ เทคโนโลยีแบตเตอรี่ EV การศึกษาข้อมูลและแนวโน้มตลาดอย่างรอบด้านจะเป็นสิ่งสำคัญในการตัดสินใจ การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่นี้กำลังเปิดโอกาสใหม่ๆ สำหรับผู้ที่พร้อมจะก้าวไปข้างหน้า และอาจเป็นบททดสอบครั้งสำคัญของผู้นำอุตสาหกรรมยานยนต์จากทั่วโลก
หากท่านเป็นผู้ผลิตยานยนต์ หรือเป็นผู้บริโภคที่สนใจใน ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าในไทย และกำลังมองหาข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับ นวัตกรรมยานยนต์ไฟฟ้า หรือ เทรนด์รถยนต์ไฟฟ้า 2025 การติดตามความเคลื่อนไหวของผู้ผลิตทั่วโลก และทำความเข้าใจปัจจัยที่ส่งผลต่อการเติบโตของตลาด จะช่วยให้ท่านสามารถวางแผนและตัดสินใจได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด.
