การแข่งขันรถยนต์ไฟฟ้า: เยอรมนีกับความท้าทายครั้งใหม่ และญี่ปุ่นที่กำลังตื่นตัว
ในฐานะผู้คร่ำหวอดในอุตสาหกรรมยานยนต์มากว่าทศวรรษ ผมได้เห็นการเปลี่ยนแปลงที่น่าตื่นตาตื่นใจมากมาย แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา การปฏิวัติรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ได้กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่สั่นสะเทือนภูมิทัศน์ยานยนต์ทั่วโลก สำหรับปี 2023 เยอรมนีได้พิสูจน์ตัวเองว่าเป็นมหาอำนาจด้านการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (BEV และ PHEV) ด้วยจำนวนกว่า 1.27 ล้านคัน ขึ้นแท่นอันดับ 2 ของโลก รองจากจีน ทว่า บทความนี้จะเจาะลึกถึงความซับซ้อนที่อาจส่งผลต่อตำแหน่งผู้นำของเยอรมนีในปี 2024 และสำรวจการก้าวเข้ามาของญี่ปุ่นในสมรภูมิ EV ที่เคยถูกมองข้าม
เยอรมนี: ความสำเร็จที่มาพร้อมกับความท้าทายในอนาคต
สมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์เยอรมัน (VDA) รายงานว่า ในปี 2023 โรงงานในเยอรมนีสามารถผลิตรถยนต์ไฟฟ้าได้ถึง 995,000 คัน ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่าประทับใจ ทำให้เยอรมนีขึ้นเป็นผู้นำด้านการผลิต EV ในยุโรป และคว้าอันดับ 2 ของโลกไปครองอย่างสง่างาม แม้ว่าจีนจะยังคงเป็นผู้ผลิตอันดับหนึ่ง แต่ส่วนใหญ่เป็นการผลิตเพื่อตอบสนองตลาดภายในประเทศ ในขณะที่รถยนต์ไฟฟ้าสัญชาติเยอรมันกว่า 76% ถูกส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ สะท้อนถึงความแข็งแกร่งด้านการส่งออกและความเชื่อมั่นในคุณภาพของแบรนด์เยอรมัน
สหรัฐอเมริกาตามมาเป็นอันดับ 3 โดยมีผู้เล่นหลักอย่าง Volkswagen, BMW และ Mercedes-Benz ซึ่งเป็นหัวหอกสำคัญในการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าของยุโรป ด้วยปริมาณการผลิตที่มากกว่าการรวมกันของสเปน (256,000 คัน) และฝรั่งเศส (225,000 คัน) การคาดการณ์จาก Federal Motor Transport Authority ชี้ว่าภายในวันที่ 1 มกราคม 2030 จะมีรถยนต์ไฟฟ้าจดทะเบียนในเยอรมนีถึง 10 ล้านคัน คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 20-25% ของตลาดรถยนต์ทั้งหมด ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ท้าทายแต่ก็เป็นไปได้
อย่างไรก็ตาม เส้นทางสู่ปี 2024 ของอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าในเยอรมนีอาจไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ การระงับโครงการเงินอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้าของรัฐบาลเยอรมันอย่างกะทันหันในเดือนธันวาคม 2023 อันเนื่องมาจากปัญหาการขาดดุลงบประมาณ 60,000 ล้านยูโร (ประมาณ 2.3 ล้านล้านบาท) ซึ่งเกิดจากการตัดสินของศาลรัฐธรรมนูญ ได้สร้างแรงกระเพื่อมครั้งใหญ่ โครงการเงินอุดหนุนนี้เคยเสนอให้สูงสุดถึง 6,750 ยูโร (ประมาณ 266,000 บาท) โดยได้รับความร่วมมือจากทั้งภาครัฐและผู้ผลิตรถยนต์ แต่การยกเลิกนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกำลังซื้อของผู้บริโภค และอาจชะลอการเติบโตของตลาด EV ในประเทศ
ผู้ผลิตรถยนต์สัญชาติเยอรมันยังเผชิญกับความท้าทายในด้านการพัฒนาซอฟต์แวร์และความซับซ้อนของห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งทำให้พวกเขาตามหลังแบรนด์อย่าง Tesla และผู้ผลิตจากจีนในด้านเทคโนโลยี EV ที่ล้ำสมัย ความจำเป็นในการร่วมมือกับบริษัทในสหรัฐอเมริกาและเอเชียตะวันออกเพื่อจัดหาแบตเตอรี่นำมาซึ่งความกังวลเรื่องการพึ่งพาเทคโนโลยีภายนอก และการพัฒนาเทคโนโลยีแบตเตอรี่ที่อาจช้าลง อย่างไรก็ตาม บริษัทเยอรมันกำลังเร่งพัฒนาศักยภาพการผลิตแบตเตอรี่ของตนเอง โดย Volkswagen ได้จับมือกับ Northvolt เพื่อสร้างส่วนแบ่งในตลาดแบตเตอรี่ EV ที่กำลังเติบโต
ญี่ปุ่น: ชาติที่เคยเป็นเจ้าแห่งยานยนต์ กำลังเผชิญยุคแห่งการเปลี่ยนผ่าน
เมื่อพูดถึงอุตสาหกรรมยานยนต์ ชื่อของญี่ปุ่นมักจะผุดขึ้นมาในฐานะผู้ผลิตรถยนต์ชั้นนำของโลก ด้วยแบรนด์ที่แข็งแกร่งอย่าง Toyota, Honda, Nissan, Mazda, Suzuki และ Mitsubishi แต่กลับเป็นเรื่องน่าประหลาดใจที่การพัฒนาและข่าวคราวเกี่ยวกับรถยนต์ไฟฟ้าของญี่ปุ่นกลับเงียบเชียบผิดปกติ เมื่อเทียบกับการแข่งขันที่ดุเดือดจากผู้ผลิตจีนและยุโรป
ในปี 2022 รถยนต์ไฟฟ้า BEV และ PHEV มีสัดส่วนยอดขายทั่วโลกประมาณ 13% เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดจาก 2.6% ในปี 2019 ตลาดจีนเป็นผู้นำด้วยสัดส่วน EV สูงถึง 20% ในขณะที่ญี่ปุ่นมีส่วนแบ่งเพียง 2% เท่านั้น ชื่อที่คุ้นหูในตลาด EV คือ Tesla, BYD และ Volkswagen แต่แทบไม่มีชื่อผู้ผลิตญี่ปุ่นติดอันดับผู้นำ หรือแม้กระทั่งติด 20 อันดับแรกของยอดขาย EV ทั่วโลก แม้ว่า Nissan Leaf และ Mitsubishi i-MiEV จะเป็นรถ EV รุ่นแรกๆ ที่เปิดตัวเมื่อกว่าทศวรรษที่แล้วก็ตาม
Toyota ซึ่งเป็นบริษัทรถยนต์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก มียอดขาย EV เพียง 24,000 คันจากยอดขายรวม 10.5 ล้านคันในปี 2022 เทียบกับ Tesla ที่ขายได้ 1.3 ล้านคัน ยิ่งไปกว่านั้น bZ4X รถ SUV ไฟฟ้า 100% รุ่นแรกของ Toyota ต้องหยุดการจำหน่ายชั่วคราวเนื่องจากข้อบกพร่องทางเทคนิค นักวิเคราะห์หลายคนกังวลว่าการเริ่มต้นที่สะดุดนี้ อาจทำให้ญี่ปุ่นสูญเสียโอกาสในการเป็นผู้นำในอุตสาหกรรม EV
ภาพเปรียบเทียบนี้ทำให้นักวิจารณ์บางคนอดนึกถึงอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ที่ญี่ปุ่นเคยครองตลาดอย่างแข็งแกร่ง แต่กลับสูญเสียความสามารถในการแข่งขันให้กับคู่แข่งที่คล่องตัวกว่าอย่างสหรัฐอเมริกาและไต้หวัน การที่ญี่ปุ่นมีสัดส่วนการส่งออกรถยนต์สูงถึง 20% ของการส่งออกทั้งหมด และอุตสาหกรรมยานยนต์คิดเป็น 8% ของงานทั้งหมดในประเทศ ย่อมส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อเศรษฐกิจและสังคมญี่ปุ่น หากไม่สามารถปรับตัวให้เข้ากับกระแส EV ได้
สัญญาณแห่งการตื่นตัว: ญี่ปุ่นเริ่มเดินหน้าสู่ยุค EV
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงตำแหน่ง CEO ของ Toyota โดยนาย Koji Sato ขึ้นมารับตำแหน่ง และประกาศแผนการเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ 10 รุ่น พร้อมเป้าหมายยอดขาย EV 1.5 ล้านคันต่อปีภายในปี 2026 แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นที่จะผลักดัน Toyota สู่การผลิตรถยนต์พลังงานไฟฟ้าเต็มรูปแบบ
Honda เองก็ไม่น้อยหน้า ด้วยแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้าถึง 30 รุ่นภายในปี 2030 และการก่อตั้งบริษัทร่วมทุนกับ Sony เพื่อวิจัยและพัฒนารถยนต์ไฟฟ้า สะท้อนถึงการปรับโครงสร้างองค์กรเพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการบริหารงานและการใช้พลังงานไฟฟ้า Nissan ก็ประกาศแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้ารุ่นใหม่ 19 รุ่นภายในปี 2030 โดยมองว่าการใช้พลังงานไฟฟ้าเป็น “แกนหลักของกลยุทธ์ของบริษัท”
สาเหตุหนึ่งที่ทำให้ญี่ปุ่นเริ่มต้นช้า มาจากการยึดติดกับความสำเร็จในอดีต วิศวกรที่มีประสบการณ์กับรถไฮบริดที่ซับซ้อน อาจรู้สึกไม่คุ้นเคยกับกลไกที่เรียบง่ายกว่าของรถ EV ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่ผู้นำอุตสาหกรรมจะลังเลที่จะยอมรับเทคโนโลยีใหม่ที่อาจบั่นทอนตำแหน่งเดิมของตน
ความกังวลเกี่ยวกับผลกระทบต่อซัพพลายเออร์ เช่น Jatco ที่ต้องพึ่งพาส่วนประกอบจากเครื่องยนต์สันดาปภายในเป็นหลัก ก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นเชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านจากรถไฮบริดสู่ EV นั้นไม่ยากนักเมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม
ในอดีต ญี่ปุ่นเคยทุ่มเทให้กับพลังงานไฮโดรเจน โดย Toyota ได้เดิมพันอนาคตไว้กับเทคโนโลยีเซลล์เชื้อเพลิงไฮโดรเจน แม้ว่าไฮโดรเจนจะมีบทบาทสำคัญในการลดคาร์บอนในภาคอุตสาหกรรมและการขนส่งระยะไกล แต่การนำมาใช้กับรถยนต์นั่งขนาดเล็กยังคงมีข้อจำกัดด้านความสมเหตุสมผลและโครงสร้างพื้นฐาน แม้ญี่ปุ่นจะสร้างโครงสร้างพื้นฐานรองรับแล้ว แต่ยอดขาย Toyota Mirai ก็ยังคงอยู่ในระดับที่น่าพอใจเท่านั้น
การแข่งขันที่เข้มข้น: เยอรมนีและญี่ปุ่นภายใต้แรงกดดัน
ในขณะที่รัฐบาลจีน ยุโรป และสหรัฐอเมริกา ต่างให้เงินอุดหนุนเพื่อส่งเสริมการผลิตและการใช้รถยนต์ไฟฟ้า ญี่ปุ่นกลับมีนโยบายที่สวนทาง ในขณะที่รัฐบาลเรียกร้องให้รถยนต์ที่ออกขายภายในปี 2035 เป็นพลังงานไฟฟ้า 100% (รวมถึงไฮบริด) แต่เงินอุดหนุนสำหรับรถยนต์น้ำมันยังคงมีขนาดใหญ่กว่ารถ EV กฎระเบียบที่เข้มงวดก็เป็นอุปสรรคต่อการขยายตัวของโครงสร้างพื้นฐาน เช่น สถานีชาร์จ EV ซึ่งมีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับพื้นที่
ผู้เชี่ยวชาญหลายคนมองว่าผู้ผลิตรถยนต์จากญี่ปุ่นคิดช้าเกินไปที่จะตามทันการเปลี่ยนแปลงในตลาดที่แข่งขันดุเดือดนี้ แม้ Toyota จะมีประสบการณ์ในการผลิตรถยนต์ไฟฟ้า 100% อย่าง bZ4X แต่การแข่งขันกับ Tesla และ BYD ที่ครองซีนในตลาด EV ดูจะเป็นเรื่องที่ท้าทายอย่างยิ่ง
แนวคิดของบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นที่มักให้ความสำคัญกับฮาร์ดแวร์มากกว่าซอฟต์แวร์และฟังก์ชันภายในรถ อาจเป็นจุดอ่อนในตลาด EV ที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับประสบการณ์การใช้งานดิจิทัลเป็นอย่างมาก งานวิจัยจาก S&P Global Mobility ชี้ให้เห็นว่าบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นกำลังค่อยๆ สูญเสียลูกค้าแฟนคลับ โดยเฉพาะในตลาดอเมริกา ซึ่ง Toyota และ Honda เคยครองใจมานาน
งานวิจัยยังระบุว่าผู้บริโภคจำนวนมากที่เปลี่ยนมาใช้รถ EV ในปี 2022 มาจาก Toyota และ Honda ซึ่งยิ่งทำให้การแข่งขันสำหรับสองค่ายยักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่นยากขึ้นไปอีก
อนาคตของอุตสาหกรรมยานยนต์: การปรับตัวคือกุญแจสำคัญ
เมื่อเทรนด์โลกกำลังเปลี่ยน ผู้ที่ไม่สามารถปรับตัวตามได้ย่อมถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แม้เราจะยังไม่ทราบแน่ชัดว่าการชะลอตัวของ Toyota และ Honda เป็นเพราะพวกเขากำลังซุ่มพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ หรือเพราะยังมองหาแนวทางการแข่งขันที่เหมาะสม แต่สิ่งหนึ่งที่ปฏิเสธไม่ได้คือ ค่ายรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วและคุกคามบัลลังก์ของยักษ์ใหญ่ในอุตสาหกรรม หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงที่เด็ดขาด ผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นอาจเหลือเพียงประวัติศาสตร์ความสำเร็จให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา
สำหรับผู้บริโภคที่กำลังพิจารณาการเปลี่ยนมาใช้รถยนต์ไฟฟ้า การทำความเข้าใจถึงพลวัตการเปลี่ยนแปลงในตลาดนี้เป็นสิ่งสำคัญ การลงทุนในเทคโนโลยีที่ยั่งยืนและตอบสนองต่อความต้องการของผู้บริโภคในอนาคต คือกุญแจสำคัญสู่ความสำเร็จของทุกภาคส่วนในอุตสาหกรรมยานยนต์
หากคุณกำลังมองหาข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับตลาดรถยนต์ไฟฟ้า การลงทุนในเทคโนโลยีแห่งอนาคต หรือต้องการคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญด้านยานยนต์ เราพร้อมที่จะเป็นพันธมิตรในการเดินทางสู่โลกแห่งการขับเคลื่อนที่ยั่งยืนของคุณ ติดต่อเราวันนี้เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิวัติยานยนต์ไฟฟ้า
